Je steentje bijdragen

Kabaranya apa?

Hier vertellen wij over onze belevenissen.

Salemat Jalan

Aangekomen in Hong Kong, omringd door mondkapjes en health controles, onze laatste mail gedurende de reis. Vanmorgen om 4 uur opgestaan, inmiddels 16 uur later. We voelen ons daardoor wat katerig maar ook omdat we graag wat langer hadden willen blijven.

Het afscheid was hartverscheurend. Voor de kinderen die we uitzwaaiden omdat ze naar school gingen, hebben we het luchtig gehouden, maar daarna zaten we snikkend op het balkon. Maar we kunnen terug kijken op een periode waarin we veel hebben kunnen doen en veel hebben geleerd.

We hebben veel positiefs gezien maar ook een donkere kant. Voor kinderen met een verstandige handicap is geen school en geen opvang. Ook niet voor de jongen die met vastgebonden handen op ons af kwam, smekend om hem los te maken.'Crazy' zeiden de omstanders. Er is geen kinderbescherming maar ook geen hulp voor ouders. Daarom kan het gebeuren dat er een in de war zijnde vader met zijn dochtertje in een rotsspleet woont.

En gisteren zagen we onverwacht in een sloppenwijk in Makassar een weeshuis waarin de kinderen in erbarmelijke toestanden leven. Het gevoel dan met lege handen te staan maakt heel verdrietig. Maar juist door deze keerzijde maakt de afgelopen periode nog waardevoller.

Want we kunnen vol overtuiging zeggen dat Tappi, Kevin, Yanto, Nelki, Rafika, Elsa, Dian, Vika en de kinderen die nog zullen komen in een liefdevolle omgeving zullen opgroeien. We hebben hen en hun verzorgers in ons hart gesloten.
We hopen dat iedereen een mooie koninginnedag heeft gehad, wij hebben het Wilhelmus al gezongen!

Tot ziens mama Agnes en mama Bram

Sudah?

Hallo allemaal,

Het is alweer een week geleden dat we mailden en nu is het alweer de laatste dag in het huis.
De tijd glipt ons tussen de vingers door. Op dit moment is het te veel om allemaal te vertellen.
We hebben deze week een wasmachine aangeschaft "een verhaal op zich". De school van de kinderen bezocht, een doktersbezoek en een ziekenhuisbezoek voor Tappi meegemaakt. Een schokkend bezoek aan een alleenstaande vader met zijn dochtertje wonend in een grot gebracht. Laatste inkopen voor het huis, laatste kerkdienst en een verwendag voor onszelf, met Indonesische massage (volgende dag spierpijn en blauwe plekken). Hopelijk wat meer nieuws in Makassar.
We vertrekken met pijn in het hart en zouden nog graag een tijd blijven.

Mama Agnes en mama Bram.

Mati!

Het hele dorp wist vanmorgen al toen we naar de kerk liepen om kwart voor zeven dat de grootvader van Tappi 's nachts was overleden. Vanmiddag was er een soort condeleance. Om vier uur zijn we de berg op gegaan in een lange stoet met Tappi voorop. Het leek wel of we door het oerwoud wandelden met al dat bamboe om ons heen.
Op een open plek met orginele tong conanhuizen hadden zich al heel wat mensen verzameld. Iedereen zat op rieten matten onder een dak van bamboebladeren.

De vrouwen rechts, de mannen links en wij in het midden. Sommige mannen waren aan het kaarten, enkele vrouwen hadden het druk met siri eten, er werd gepraat met elkaar en over elkaar. Menigeen kwam Tappi en ook ons de hand schudden en zoete thee werd geserveerd. Tappi bekeek alles aandachtig en zocht de veiligheid van ons op. We besloten om voor het bidden weer met de kinderen terug te gaan, het zou een lang samenzijn worden en de nacht zou snel invallen.

Voor dat we weggingen hebben we met z'n allen bij opa gekeken, hij lag onder in het tongconanhuis opgebaard. Tussen nu en een maand zou de begravenis zijn. Daarom worden de lichamen van overleden mensen hier standaard ingespoten met formaline. Er zijn gevallen waarbij het lichaam een of twee jaar boven de grond ligt omdat er eerst gespaard moet worden voor een karbouw die nodig is voor de ceremonie!

Toen we terugkeerden kregen we een grote gevulde bamboebuis mee. Wij dachten dat dat misschien moest branden maar toen we thuis zaten bleek er groente en varkensvlees in te zitten. Het varken was vanochtend geslacht en samen met de groente bereid. Thuis gekomen werd de buis open getrokken en aten we rijst, varkensvlees en groente waar ook een geneeskrachtige werking van uit zou gaan!

Een aantal dagen geleden had Tappi heftig gedroomd, hij had daarbij ook erg gehuild. Hij had gedroomd van een geest midden in het bamboe bos. De dag daarop kreeg hij gelijk een ander bed waar hij rustiger zou slapen en geen last meer zou hebben van dit soort dromen. Voor mama Rano en voor Maneak viel alles op zijn plek toen het bericht kwam dat Tappi zijn grootvader was gestorven.

De liefde voor de haan.
Toen we gisteren met een grote speelton met deksel de berg op ploeterden in de extreme luchtvochtigheid!dachten de omwonenden dat we een haan vervoerden. Want de haan is hier een troeteldier.
Hele dagen zitten er mannen met hun haan op schoot. En maar aaien en vertroetelen. De eerste dag kregen we meteen te horen: "Nooit naar de hanen vragen."
We weten nu waarom; hoe meer je de haan verwent, hoe harder hij voor je vecht!

De wandelende mottenbal.
Het was ons al een paar keer opgevallen, vooral daar waar meer mensen zijn: de geur van kamfer die om mensen heen hangt.
In de toko zagen we ze liggen: de mottenballen.
Ook verwerkt men dat blijkbaar in waspoeder. Daar kwam mama Agnes achter toen ze even snel een handwasje deed.
Haar kleren bleken zo naar kamfer te ruiken dat ze een aantal dagen als een wandelende mottenbal door het leven ging.
We integreren snel!

De voortvliegende tijd.
Met schrik bedenken we dat de langste tijd er al weer op zit. En we hebben nog zoveel plannen.
Praktische, maar ook zakelijke.
Bovendien duurt het hier soms lang voor we doorhebben hoe sommige dingen in elkaar steken.
We willen de komende week dus nog even flink doorpakken.

Sekolah!

De kinderen zijn weer naar school: de vakantie is voorbij. Het zijn echte overlevers; wat je vandaag hebt hoeft er morgen niet meer te zijn. Wat ze te pakken kunnen krijgen dat nemen ze en het liefst zo veel mogelijk.
De grote verzamelplekken zijn de schooltassen en de kledingkastjes, het is heel begrijpelijk gezien hun achtergrond waar we steeds meer zicht op krijgen. Armoede, analfabetisme en weinig stabiliteit. De andere kant is dat ze volmondig JA zeggen tegen het leven!

Dat laten ze steeds meer zien ,gretig storten ze zich in alles wat we aanbieden: lesjes, liedjes, knutselen, spelletjes.
Zelden hebben we zoveel enthousiasme gezien bij "Schipper mag ik overvaren" of "Zakdoekje leggen" en dat werkt heel aanstekelijk. Ook wij hinkelen vrolijk rond met gezichten als tomaten. Mama Rano verdwijnt op zulke momenten gillend van de lach in de keuken.

De koelte van de citor.
Zo zien we er ook uit als we inkopen voor het huis hebben gedaan in Rantepao. We proppen ons daarna met al onze aankopen (veelal opbergbakken, bezems, enz.) in een smalle citor. En dan volgt de beloning: de heerlijke koele wind.
Iedereen die dit fenomeen ziet begint spontaan ta zwaaien. Wij knikken en wuiven dan vanachter onze aankopen als twee Bea's terug.

Jullie hebben straks een koninginnedag; wij beleven het hier een maand lang!

Batutumunga

Gisteren met z'n allen een dagje uit geweest, een soort schoolreisje dus. Met dit verschil dat we niet met en bus maar in een kleine vrachtauto met laadbak zaten, Torajastijl! Vantevoren was er uitgebreid gekookt voor de lunch: rijst met groente en een kippepoot. We aten het op een berg met spectaculair uitzicht, rijstveld na rijstveld en alles is hier zo helder groen op dit moment!

De kinderen waren in een uitgelaten stemming. Ravika ondekte dat de wereld groter was dan ze tot nu toe had gezien, ze genoot ademloos van alles wat ze zag. Zij is echt de oudste, bijna 12 en al duidelijk aan het puberen met alles wat daarbij hoort. De jongere kinderen vonden het gehobbel in de laadbak al leuk genoeg. Ze zongen en lachten, iedereen kon ons van verre horen aankomen. De gaten in de weg waren van dusdanige omvang dat wij ons nu wat stijfjes bewegen vanwege de spierpijn.

Ook hebben we rotsen bezocht waarin men de doden gewoon bijzet. Van de rijkere mensen worden er levensgrote poppen gemaakt die op de overledenen lijken en die staan buiten de rots. Al met al indrukwekkend. Bij zo'n begravenis worden soms voor de ceremonie wel 100 buffels geslacht, in vroegere tijden ook weleens de slaven. Dit gebeurd alleen hier in deze omgeving.

Toen we net in het weeshuis waren en een wandelingetje maakten, schrokken we van een opa en oma die achter tralies in een kamertje op het dak van een huisje zaten, het bleek niet om een levende opa en oma te gaan, maar om diegene die daar begraven lagen. Vanaf dat moment zagen we overal huisjes met graven daarin. Soms staat er een koffer bij met spullen waarvan men denkt dat de overledende die nog nodig heeft, dat wordt kenbaar gemaakt via een droom van de nabestaande. Een fles water ligt er altijd bij.

En nu gaan we zelf water drinken, het kookpunt is bereikt in het krappe hokje achter de schoenen!

Paskah!

Lieve mensen,

We lezen al jullie mail met heel veel plezier,maar zijn niet in de gelegenheid ze allemaal persoonlijk te beantwoorden.
het duurt allemaal heel lang, ook foto's dus we beperken ons tot het nieuws.

Voor de spinnen (labalaba)en aanverwanten hebben we nu de volgende oplossing.
We zetten er een omgekeerd bakje op verzwaard met woordenboek en de kinderen die al om 5 uur opstaan, ontfermen zich er verder over, soms krijgen we dan wel een stoffelijk overschot naast het ontbijtbord geserveerd.
Diervriendelijk is het niet maar ze zijn met velen en je moet toch wat! De gekko's, ook talrijk, daarentegen stellen we wel op prijs.
Op het moment dat je de gekko hoort denken de mensen hier dat je de waarheid spreekt en ter bevestiging wordt er even op de tafel geklopt.

Vanochtend al om drie uur opgestaan, getooid met brandende fakkels in het donkerste donker naar de kerk gelopen.
Gistermiddag is papa Rano Apaet langs geweest om bamboe te kappen en ze te vullen met in petroleum gedrenkte lappen.
We hoefden ze alleen maar aan te steken, we hebben ons bij wel honderden andere kinderen gevoegd en een stuk over de weg gelopen. In de kerk was er daarna een dienst met zingenen rollenspel, tenslotte ging ieder kind met een pakketje nasi en een ei weer naar huis.

Waarna wij om 7 uur wederom ter kerke gingen voor een anderhalf uur durende dienst waarin o.a. een maaltijd was met gezoete kleefrijst in bananablad, de bedoeling was dat je iets pakte om het daarna weer aan een ander te geven.
To share zei de enthousiaste vrouwelijke dominee die af en toe voor ons een paar zinnen in het Engels vertaalde!
En werkelijk iedereen wenste elkaar een Selamat Paskah!

En verder hebben we ons deze dag beziggehouden met schoonmaken, gaar als we waren, terwijl de kinderen met de buurkinderen de omgeving ontdekten.

Manaek en Mama Rano waren vrij.

Selemat Pagi
Het is half negen in de morgen en de kinderen komen terug van de zondagsschool.
Het is Goede Vrijdag.
Gewoonlijk gaan de kinderen 6 dagen in de week naar school van 07.00 uur tot 13.00 uur.
Maar deze week was het paasvakantie. Dus tijd om te knutselen te tekenen en te zwemmen (en dat laatste doen ze hier met kleren aan). Maar wij besteden ook nog veel tijd aan inkopen doen omdat er toch nog van alles ontbreekt!
En tot verhoging van de feestvreugde ontdekten we luizen!
Kutu!
Dus kon het luizenproject van start gaan: Kleding en beddengoed wassen en met het pas aangeschafte woordenboek Engels-Indonesisch ;luizenshampoo en dettol aanschaffen. Kammen hadden we zelf al meegenomen.
En alles in 't logboek schrijven, dat zijn we begonnen om de voortgang te bewaken voor de volgende vrijwilligers.

Gisteren met mama Rano naar de stembus geweest.
Over een bospad ,langs cacao-koffie en papayabomen ,de rijstvelden konden we in de diepte zien liggen, we dachten al ;'waar komen we terecht'.
Maar naast een kerk was onder een zeil een stemlokaal gefrabiceerd! Nadat mama een papier had ingeleverd werd ze na een lange tijd uit de mensenmenigte opgeroepen met een megafoon en kreeg ze vier papieren om haar stenm even zo vaak uit te brengen niet alleen landelijk maar ook lokaal! In september zijn er dan presidentsverkiezingen.

We blijven ons verbazen.
Het vuilnis b.v. wordt gewoon over de muur in de tuin gegooid.
We vroegen ons al af wat er mee zou gebeuren ,tot we ontdekten dat er ieder dag vuilverbranding is, meestal onder leiding van papa Rano die nu ook het lapje grond aan het bewerken is en de eerste chiliplantjes zijn geplant met behulp van een paar kinderen.
De bedoeling is dat er een kippenhok wordt gebouwd met voor ieder kind een kip en als klap op de vuurpijl natuurlijk een haan.
Terwijl de talloze hanen in de buurt regelmatig midden in de nacht concerten geven.

Elke dag zingen en dansen we met de kinderen en hun enthousiasme is een feest om te zien!

Goede paasdagen gewenst.
mama Bram en Mama Agnes

Gistermiddag "shoppingexplosion". Alle kinderen zijn in het tehuis gekomen met een stel kleren, geen ondergoed en geen schoenen. Voor school heeft ieder kind vijf uniformen en een paar schoenen nodig. Dus begaven we ons op pad om kleren en schoenen te kopen.
De berg af, een auto aanhouden en er met z'n allen in. Dertien in totaal! Onderweg was het nog drukker dan anders.
'Campagne, campagne', riepen de kinderen, want een van de vierenveertig(!) partijen voerde aktie.
De straat was een rood bolwerk. Tappy zat voor het eerst in de auto en wist niet waar hij moest kijken.
In het drukke, warme Rantepao sloegen we onze slag en ieder kind gin g met nieuwe schoenen en kleren weer naar huis.
Ook waren de uniformen aangeschaft. Thuisgekomen ,ieder met z'n eigen tassen slingerend in de hand volgde er een schouwspel:
De jongens trokken zich terug in hun slaapkamer, de meiden waren daar al lang. Wij zaten volkomen uitgeput aan de thee, toen de deuren openzwaaiden en er een voorstelling begon. Eerst werd er gemarcheerd ,want schoenen maken geluid!
Toen volgde er een show,de jongens veranderden in macho's en de meisjes in frivole dames,ze straalden zoveel blijheid en vrolijkheid uit!
Daarna hebben ze met elkaar spontaan zeker een half uur gezongen. Mama Rano had heerlijk gekookt en onder het eten vielen de eersten al in slaap. En ook wij lagen die avond vroeg onder de klamboe (helaas moest er daarvoor weer een spin worden vermoord).

De hartelijke groeten uit de Gordel van Smaragd
Mama Agnes en Mama Bram

Tunggu dulu.
"Tunggu dulu' riep Maneak vanmorgen de kinderen na toen ze voor ons uit het weggetje naar beneden renden. Het was kwart voor zeven in de morgen en we gingen met elkaar naar de kerk.
We voelden ons daar heel welkom, niet alleen wij maar ook de meeste kinderen waren daar voor het eerst.
De dienst duurde vrij lang, de melodieen van de liederen konden we meeneurieen en de kinderen kunnen allemaal het "Onze Vader" mee opzeggen,behalve Tappy maar die gaan we het leren.
Met Tappy werken we elke morgen even en iedereen is nu reuze trots dat hij zijn naam kan schrijven en hijzelf het meest.
Hij'groeit hier met de dag'! Aan het einde van de dienst gaf iedereen elkaar een hand en de mensen waren warm en vriendelijk.

Gisteren hebben we ons in het zweet gewerkt; het voorraad kamertje uitgemest, alles gesorteerd en geordend.
Dat doen we graag, maar dan komen we liever niet zo'n megaspin tegen als gisteren het geval was. Mama Rano schoot ons kordaat te hulp met goed gevolg. Manaek vertelde dat zulke spinnen, toen zij klein was werden geroosterd en dat ze ze dan moesten eten tegen het hoesten.

Gistermiddag toen we even een ommetje maakten en een bananenboom stonden te bewonderen, dook er opeens een oude man op die ons meetrok naar zijn originele Torajahuis. We moesten buiten blijven wachten terwijl hij in z'n huisje verdween.
Toen hij weer tevoorschijn kwam was hij gekleed in traditionele torajakledij kompleet met schild en speer.
Er moesten natuurlijk foto's worden gemaakt die we hem nog gaan bezorgen, want hij was verrukt van zichzelf.

Zo vallen we regelmatig van de ene verwondering in de andere. En of we hebben de slappe lach of de tranen lopen ons over de wangen van ontroering. Die slappe lach was het geval toen we in een taxi gingen tanken.
De auto werd tijdens het tanken heen en weer geschud eerst van voor naar achter en toen van links naar rechts. Om ons heen zagen we dat alle auto's geschud werden. Ons werd verteld dat dat was om er zoveel mogelijk benzine erin te krijgen en dus zo de lucht eruit te schudden. Voor on was het meer een kermisattraktie!

Lieve allemaal,
De eerste klappermelk gedronken, voor 't eerst onder de klamboe geslapen, terwijl de eerste gekko zich voortbewoog over het plafond. Gisteravond, na een urenlange rit (we hebben onze fototoestellen maar in de tas gedaan want we wisten niet wat we het eerst of laatst moesten fotograferen) zijn we in het kindertehuis aangekomen.
Het zag er netjes en schoon uit, maandag j.l. is het geopend en gisteravond hebben we van het varken gegeten dat ter gelegenheid van dit feit was geslacht. Acht kinderen zijn er nu, vier jongens en vier meisjes.
Ze zaten wat verlegen te wachten, maar dat duurde niet zo heel lang, want daarna vermaakten ze zich prima met wat speelgoed dat voor de meeste kinderen het eerste speelgoed in hun leven is.
's Morgens gaan ze naar school, keurig in uniform (ieder kind moet er een stuk of vijf hebben). Een jongetje is nog nooit naar school geweest en wordt pas in juli toegelaten. Men denkt dat hij geestelijk niet helemaal in orde is.
Vanmorgen heeft hij de eerste kleurplaat in zijn leven gemaakt; een masker. Dat deed hij heel precies en zo vol overgave dat er bij ons allebei de tranen over de wangen liepen. Daar snapte het jochie weer niets van en hij keek verbaasd van de een naar de ander. (Over interferent gedrag gesproken)
Vandaag weer inkopen gedaan in Rantepao (heet en stoffig), nu met Manaek, waardoor het weer wat gemakkelijker ging.
Het vervoer is wederom hilarisch; je gaat gewoon op de weg staan en houdt een auto aan.
Daar prop je je dan in, tesamen met vele anderen en je zegt stopt als je er uit wil en dat kost dan 21 cent voor een ritje van een minuut of tien.
De bedden (ze zijn prachtig en stevig) moeten kontant aan de timmerman worden betaald. Vandaag hebben we al 9.000.000 rupiah's gepind ,we zijn dus voor even miljonair! (1 euro = 14.902 rupiah, red.) We lopen met dikke pakken bankbiljetten op pad.
Nu gaan we weer een auto aan houden, terug naar de kinderen, die onder de hoede zijn van een lieve huismoeder: Mama Rano, want naar Torajagewoonte verandert je naam na de geboorte van je eerste kind, in de naam van je zoon of dochter.
Hartelijke groet dus van Mama Bram en Mama Agnes.

Lieve mensen,
In het businesscentre van het hotel zitten we achter de computer alsof we nooit anders hebben gedaan.
Na een lange maar voorspoedige reis waren we vannacht in Makassar.
Ook al was het donker, de stad maakte een verpletterende indruk op ons: de ontelbare brommers, het drukke nachtleven, Chinatown waar we doorheen reden en de hitte ondanks het late uur.
We wilden niet aan de jetlag toegeven,dus ging de wekker om half negen. Na het ontbijt (we kozen maar niet voor de nasi goreng) zijn we meteen op pad gegaan om inkopen te doen voor het huis.
Europeanen hebben we hier nog niet gezien, dus we zijn wel bezienswaardigheden, en zo voelt het ook.
Toen we in een kantoorboekhandel wilden afrekenen werden alle kassa's ingezet en het personeel er bij.
Alle overige klanten werden toeschouwers, het leek wel of we ons in een hilarisch toneelstuk bevonden.
Bij het verlaten van de winkel hield men niet op te buigen en dat voor een miljoen rupiah, 65 euro.
Vanmiddag met een taxi naar de kust gereden waar een grote shoppingmall is. Vrijwel niemand spreekt hier engels, leg dan maar eens uit dat je op zoek bent naar o.a. een snelkoolpan en een strijkplank!
Maar ook hier kwam weer een groot deel van het personeel in aktie en op een gegeven moment waren er acht mensen bezig de deksel van een snelkookpan af te draaien, dit onder veel gelach van beide kanten.
We roepen de hele dag terima kasih en dat wordt zeer gewaardeerd.
Negen april zijn hier de verkiezingen en dat is heel bepalend voor het straatbeeld: overal foto's, spandoeken, vlaggen en bovendien wordt er vanaf toeterende brommers ook druk met vlaggen gezwaaid.
Nu moeten we afsluiten om vanuit onze kamer op de tiende verdieping de beroemde zonsondergang van Makassar te zien.
Het is zes uur en nog even, dan schalt het avondgebed vanuit de moskee over de stad.
Morgenvroeg worden we gehaald en gaan we op weg naar een nieuw avontuur!